القرآن ومسار بناء الحضارة الإسلامية من منظور المرشد الأعلى للثورة الإسلامية

نوع المستند : المقالة الأصلية

المؤلف

أستاذ مساعد في مركز منير للأبحاث (أكاديمية العلوم الإسلامية في قم)، قم: إيران.‏

10.22081/ipt.2026.74025.1046

المستخلص

تتناول هذه المقالة شرح وتحليل فكرة «الحضارة الإسلامية الحديثة» في المنظومة الفكرية للمرشد الأعلی للثورة الإسلامية، سماحة آية ‏الله العظمى السيد علي الخامنئي، مع التركيز على منشأها القرآني‎.‎‏ ويسعى هذا البحث إلى إثبات الدعوى القائلة بأنّ نظريته الحضارية ‏تمثّل نظاماً فكرياً متماسكاً وشاملاً، حيث تم استخلاص جميع عناصره، من الأسس النظرية إلى المبادئ الحاكمة والاستراتيجيات ‏العملية، مباشرة من النصوص الدينية‎.‎‏ تتكوّن هذه المقالة من ثلاثة فصول رئیسة: الفصل الأول (الأسس): يستند إلى آياتٍ مثل آية ‏الخلافة والتوحيد، ليُبيّن الأسسَ الأنطولوجية (الوجودية) والفلسفة التاريخية والاجتماعية والأنثروبولوجية لهذه الفكرة الحضارية‎.‎‏ ‏الفصل الثاني (المبادئ): يرتكز على آياتٍ كآية الاستخلاف، وتداول الأيام، والنصرة المشروطة، وتأييد المؤمنين، ليشرح القوانينَ ‏الحاكمة على هذه الحركة، بما في ذلك: «الأمل بالمستقبل»، «الفرصة التاريخية»، «قانونية النصر»، و«محورية الأمة». الفصل ‏الثالث (الاستراتيجيات): يستلهم من آياتٍ مثل الأمر بالاستقامة، وجهاد التبيين، والوحدة والتعاون، فيرسم خريطةَ الطريق العملية لهذا ‏المسار؛ والتي تبدأ بـ «تنوير النخبة (الخواصّ)»، وتستمر بـ «يقظة الأمة ووحدتها»، وتُضمن من خلال «البراءة من المشركين» ‏و«المقاومة»، وتنتهي أخيراً بـ«إصلاح نمط الحياة» باعتباره الأداة الناعمة للحضارة. أُنجز هذا البحثُ بالاعتماد على منهج البحث ‏الوثائقي. وتُبيّن نتائج البحث أنّ «الحضارة الإسلامية الحديثة» في رؤية سماحة القائد هي تفسير استراتيجي ومعاصر للقرآن الكريم، ‏يهدف إلى تحقيق الدين بصورةٍ كاملة في جميع شؤون الحياة الفردية والاجتماعية.‏

الكلمات الرئيسية


عنوان المقالة [English]

The Qur’an and the Path of Islamic Civilization-Building from the Perspective of the ‎Supreme Leader of Iran

المؤلف [English]

  • Mostafa Jamali
Associate Professor, Monir Research Center (Academy of Islamic Sciences of Qom), ‎Qom, Iran.‎
المستخلص [English]

This article explains and analyzes the concept of the “New Islamic Civilization” within the intellectual ‎framework of the Supreme Leader of Iran, Ayatollah Khamenei, with emphasis on its Qur’anic ‎foundations. The present study seeks to demonstrate that his civilizational theory constitutes a ‎coherent and comprehensive intellectual system in which all components—from theoretical ‎foundations to governing principles and practical strategies—are directly derived from religious ‎texts. The article is structured into three chapters: Chapter One (Foundations) draws upon verses ‎such as the Verse of Khilafah and Tawhid to explain the ontological, historical-philosophical, ‎sociological, and anthropological bases of this worldview. Chapter Two (Principles), focusing on ‎verses such as the Verse of Istikhlaf, alternation of days, conditional divine support, and the ‎strengthening of believers, elaborates the governing laws of this movement, including hope for the ‎future, historic opportunity, the lawfulness of victory, and the centrality of the ummah. Chapter ‎Three (Strategies), inspired by verses on steadfastness, explanatory jihad (jihad al-tabyin), unity, and ‎cooperation, outlines the practical roadmap of this journey beginning with enlightening the ‎intellectual elite, continuing with awakening and unifying the ummah, reinforced through disavowal ‎of polytheists and resistance, and ultimately culminating in reforming lifestyle, which serves as the ‎software of civilization. This study employs a documentary research method. The findings show that ‎the “New Islamic Civilization,” in the Leader’s view, is a strategic and contemporary interpretation of ‎the Qur’an aimed at realizing the fullness of religion in all dimensions of individual and social life.‎

الكلمات الرئيسية [English]

  • New Islamic Civilization
  • Thought of the Supreme Leader of Iran
  • The Qur’an
  • Civilizational ‎Foundations
  • Civilizational Principles
  • Civilizational Strategies.‎
  1. * القرآن کریم

    ** نهج البلاغه

    1. خامنه‌ای، سیدعلی. (1392ش). طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن. تهران: انتشارات صهبا
    2. خامنه‌ای، سیدعلی. (19/10/1365). خطبه‌های نماز جمعه‌ تهران. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/21488
    3. خامنه‌ای، سیدعلی. (6/8/1367). بیانات در خطبه‌های نمازجمعه. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/3760
    4. خامنه‌ای، سیدعلی. (10/10/1369). بیانات در دیدار فرماندهان و جمعی از پاسداران کمیته‌های انقلاب اسلامی. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/2400
    5. خامنه‌ای، سیدعلی. (27/1/1377). بیانات در دیدار کارگزاران نظام. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/2882
    6. خامنه‌ای، سیدعلی. (4/10/1377). بیانات در خطبه‌های نمازجمعه. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/2922
    7. خامنه‌ای، سیدعلی. (30/11/1380). پیام به کنگره عظیم حج. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/3109
    8. خامنه‌ای، سیدعلی. (6/1/1385). بیانات در دیدار بسیجیان.‌ قابل دسترس در: https://khl.ink/f/3334
    9. خامنه‌ای، سیدعلی. (27/9/1386). پیام به کنگره عظیم حج. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/277
    10. خامنه‌ای، سیدعلی. (17/9/1387). پیام به کنگره عظیم حج. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/4821
    11. خامنه‌ای، سیدعلی. (19/4/1389). بیانات در دیدار مسئولان نظام در روز عید مبعث. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/12834
    12. خامنه‌ای، سیدعلی. (22/5/1391). بیانات در دیدار اساتید دانشگاه‌ها. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/20722
    13. خامنه‌ای، سیدعلی. (23/7/1391). بیانات در دیدار جوانان خراسان شمالی. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/21252
    14. خامنه‌ای، سیدعلی. (21/9/1391). بیانات در دیدار شرکت‌کنندگان در اجلاس جهانی اساتید دانشگاه‌های جهان اسلام و بیداری اسلامی. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/21741
    15. خامنه‌ای، سیدعلی. (8/4/1393). بیانات در محفل انس با قرآن. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/26828
    16. خامنه‌ای، سیدعلی. (8/10/1394). بیانات در دیدار مسئولان نظام و میهمانان کنفرانس وحدت اسلامى. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/31770
    17. خامنه‌ای، سیدعلی. (16/2/1395). بیانات در دیدار مسئولان نظام و سفرای کشورهای اسلامی. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/33011
    18. خامنه‌ای، سیدعلی. (3/3/1395). بیانات در دانشگاه افسرى و تربیت پاسداری امام حسین×. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/33172
    19. خامنه‌ای، سیدعلی. (18/8/1396). بیانات در جمع هیئت‌های دانشجویی در روز اربعین حسینی. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/38140
    20. خامنه‌ای، سیدعلی. (25 /1/ 1397). بیانات در دیدار مسئولان نظام و سفرای کشورهای اسلامی. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/39394
    21. خامنه‌ای، سیدعلی. (14/1/1398). بیانات در دیدار مسئولان نظام و سفرای کشورهای اسلامی. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/42152
    22. خامنه‌ای، سیدعلی. (1/3/1398). بیانات در دیدار جمعی از دانشجویان. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/42633
    23. خامنه‌ای، سیدعلی. (14/11/1398). بیانات در ابتدای جلسه درس خارج فقه. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/44875
    24. خامنه‌ای، سیدعلی. (14/3/1399). سخنرانی تلویزیونی به مناسبت سی‌ویکمین سالگرد رحلت امام خمینی&. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/45814
    25. خامنه‌ای، سیدعلی. (7/5/1399). پیام به مناسبت فرارسیدن ایام حج. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/46127
    26. خامنه‌ای، سیدعلی. (21/12/1399). بیانات در سخنرانی تلویزیونی به مناسبت عید مبعث. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/47510
    27. خامنه‌ای، سیدعلی. (14/10/1401). بیانات در دیدار اقشار مختلف بانوان. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/51655
    28. خامنه‌ای، سیدعلی. (27/2/1402). بیانات در دیدار کارگزاران حج. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/52837
    29. خامنه‌ای، سیدعلی. (16/11/1402). بیانات در دیدار فرماندهان نیروی هوایی و پدافند هوایی ارتش. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/55160
    30. خامنه‌ای، سیدعلی. (13/7/1403). خطبه‌های نماز جمعه تهران. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/57807